PTC Nedir ?

PTC (Positive Temperature Coefficient)

Ortamdaki ısı değişimini algılayan cihazlara ısı veya sıcaklık sensörleri denir. Bir çok maddenin elektriksel direnci sıcaklıkla değişir. Sıcaklığa karşı hassas olan maddeler kullanılarak sıcaklık kontrolü ve sıcaklık ölçümü yapılabilir. Sıcaklık ile direnci değişen elektronik malzemelere; term (sıcaklık) ve rezistör (direnç), kelimelerinin birleşimi olan termistör denir. Termistörler genellikle yarı iletken malzemelerden üretilirler. Termistör yapımında çoğunlukla oksitlenmiş manganez, nikel, bakır veya kobaltın karışımı olan maddeler kullanılır.

Termistörler ikiye ayrılır.

  • PTC (Pozitif Sıcaklık Katsayısı)
  • NTC (Negatif Sıcaklık Katsayısı)
PTC Termistör

PTC (Sıcaklıkla direnci artan termistör) bulunduğu ortamın veya temas ettiği yüzeyin sıcaklığı arttıkça elektriksel direnci de artan elektronik devre elemanlarıdır.

Isı arttıkça direnci artar ısı azaldıkça direnci azalır. PTC’ nin tam tersi de NTC’ dir.

PTC Kullanım Alanları:

PTC’ler – 60 °C ile +150 °C arasındaki sıcaklıklarda kararlı bir şekilde çalışabilirler. 0.1 °C’ ye kadar duyarlılıkta olanları vardır. Daha çok elektrik motorlarını fazla ısınmaya karşı korumak için tasarlanan devrelerde kullanılırlar. Ayrıca ısı seviyesini belirli bir değer aralığında tutulması gereken tüm işlemlerde, tüm devrelerde kullanılabilir.

Röleye paralel bağlanan PTC direnç, rölenin gecikmeli çekmesini sağlar. Florasan lambalarda da starter yerine PTC direnç kullanılabilmektedir.

PTC termistörleriyle motor sargılarının sıcaklığı gözlemlenerek termal koruma sağlanır. Sargılar nominal açma sıcaklığını aşarsa, PTC sensörünün direnci  hızlı bir değişiklik geçirir ve dahili röleler, harici hat kopma kontaktörünün kontrol bobinini enerjilendirir. Motor soğuduğu zaman, sensör direnci sıfırlama seviyesine düşer. Sensör direnci, manuel sıfırlama için ayarlanmadığı sürece modül otomatik olarak kendini sıfırlar.

Termistör sıcaklık algılama sistemi, fazlar arasında birer tane olmak üzere üç seri halinde yerleştirilmiş pozitif sıcaklık katsayısı sensörlerinden (PTC) ve kapalı kontrol modülüne uyumlu bir katı hal elektronik anahtarından oluşur. Bir sensör seti, faz başına 1 adet olmak üzere 3 sensörden oluşur.

Termistör, motorun bağlantısını kesebilen kontrol devresine bağlanmalıdır. Sensördeki direnç,  geniş bir sıcaklık bandı üzerinde nispeten düşük ve sabit kalır. Önceden belirlenmiş bir sıcaklıkta veya açma noktasında aniden artar. Bu gerçekleştiğinde, sensör termal şalter görevi görür ve bağlantılı olduğu röleye enerji verir. Röle, korumalı sistemi kapatmak için makinenin kontrol devresini açar. Sarma sıcaklığı güvenli bir değere döndüğünde, modül elle sıfırlamaya izin verir.

PTC Bağlantılı Faz Koruma Rölesi Bağlanarak Bir Asenkron Motorun Çalıştırılması Devresi ve Çalışması

Motor korumasında vazgeçilmez bir eleman olan termik manyetik röle (aşırı akım rölesi) akım ayarlarının yüksek tutulması nedeniyle koruma işleminde yetersiz kalmaktadır. Boşta çalışan ve küçük güçlü motorların kısa süreli iki faza kalması sargılarda aşırı ısınmaya neden olmaz. Bu şekilde uzun süreli çalışması halinde ise sargılar ısınacağından diğer koruma röleleri veya sigortalar devreyi açacağından sorun çözülür.

Fakat büyük güçlü motorlarda iki faza kalma veya bir faz geriliminin artması (veya azalması) sonucunda sargılar kısa sürede ısınır.
Bu durumda devrenin enerjisinin çok kısa sürede kesilmesi gerekir.

İşte bu olumsuz etkileri ortadan kaldırmak için PTC bağlantılı motor koruma rölesi kullanılır.

  1. Motorun herhangi bir nedenle iki faza kalması,
  2. Her üç faz mevcut olduğu hâlde, fazlardan birisinin geriliminin nominal gerilimin %20’nin altına düşmesi veya yükselmesi,
  3. Motor sargı ısısının aşırı artması,

durumlarında çok kısa sürede (0,2 sn.) motor kontaktörünü açarak motoru devre dışı bırakır.

Devrenin Çalışması

Devrede 2 numaralı ucu aşırı akım rölesi kapalı kontağına, aşırı akım rölesi kapalı (T1) kontağı çıkışı stop butonuna, stop butonu çıkışı start butonuna, start butonu çıkışı L1 fazına bağlanır. Start butonu uçlarında kontaktör açık kontağı bağlanarak mühürleme yapılır. 3 numaralı ucu kontaktör bobinine, kontaktör bobini çıkışı nötre bağlanır. PTC uçları devrede gösterilen ptc uçlarına bağlanır. N ucu da nötre bağlanarak bağlantı tamamlanır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir