Asansör Sektörü Raporu 2019

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sanayi ve Verimlilik Genel Müdürlüğü tarafından, Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi kapsamında Asansör Sektörü Raporu 2019 yayımlandı.

Türk asansör Sektörü en önemli projeksiyonlarından biri olarak yayımlanan Asansör Sektörü Raporu, 2019 yılına ait önemli verilere ışık tuttu. Asansör sektörünün genel durumu ve sektörün son altı aylık değerlendirmesi ana başlıkları altında açıklanan raporda bir çok önemli verilerde sektörle paylaşıldı.

Uluslarası yönetmelik ve standartlara uyum sağlanması rekabet gücünü arttırdı.

Raporda Türk asansör sektörünün, dünya ekonomisi ve AB ülkelerindeki durumunun, yönetmelik ve standart değişiklikleri ile ilgili geçiş dönemi süresince, sektörün gerekli hassasiyeti gösterip uyum sağlaması, gerek rekabet gücü gerekse yeni pazarlara erişim için büyük önem taşıdığına değinildi.

Yıllara göre periyodik kontrolü yapılmış asansörler;

Yıl Kırmızı Sarı Mavi Yeşil Toplam
2012 75.190 (%74) 12.062 (%12) 14.002 (%14) 101.254
2013 96.542 (%64) 11.407 (%7) 44.329 (%29) 152.278
2014 92.743 (%55) 9.893 (%6) 64.689 (%39) 167.325
2015 117.993 (%58) 7.856 (%4) 8.289 (%4) 70.043 (%34) 203.231
2016 189.539 (%63) 8.813 (%3) 36.458 (%21) 66.723 (%22) 301.533
2017 196.803 (%53) 11.338 (%3) 77.037 (%21) 83.895 (%23) 369.073
2018 223.433 (%51) 21.122 (%5) 102.405 (%24) 87.757 (%20) 434.717

Yine Raporda, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yılları için asansör periyodik kontrol sonuçları değerlendirildiğinde; kontrol edilen ve yeşil etiket alan asansör sayısında önemli bir artışın sağlandığı da görülmektedir.

Yurt dışında iş yapan Türk firmalarında artış var

“Son yıllarda yurtdışında montaj, komple (paket) asansör satışı gibi alanlarda da Türk firmalarının çalışmalar yaptığı görülmeye başlanmıştır.” denilen raporda, Türk Cumhuriyetleri, Orta Asya ve AB ülkelerinde asansör montaj işleri yapan firmaların sayısında da önemli bir artış olduğuna değinildi.

Özellikle Afrika ülkeleriyle olan dış ticaretin gelişmesiyle birlikte, Türk asansör firmalarının bu ülkelerdeki yatırımlarının arttığına da dikkat çekildi.

Aksam ihracatında rekabet gücümüz yüksek

Türkiye’den asansör aksamı ithal eden ülkelerin çoğunlukla, AB ülkeleri, Orta Doğu ülkeleri ve Türk Cunhuriyetleri olduğunun altı çizilirken, doğdan Güney Amerika’ya kadar aksamihracatı yapılıyor olması da rekabet gücünün kayda değer olduğunun göstergesi olarak belirtildi. Aksam ithalatın da ise uzak doğu kökenli ürünler üzerinde yoğunlaştığına da dikkat çekildi.

Özellikle uzak doğu kökenli ürünlerin ülkemizde kullanımının artışı, Avrupa normları çerçevesinde üretilen ürünlerimize yönelik olumsuz etkisini arttırdığı, bu nedenle, marka değeri ile yurtdışına ihracat kaleminde başarılara sahip firmalarımızın, pazar içerisindeli konumlarını koruyabilmeleri için Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğüne söz konusu ithal ürünlere yönelik anti damping uygulaması amacıyla bireysel başvurularda bulunmaları sektörün geleceği açısından büyük önem arz ettiğine değinildi.

Ayrıca çok uluslu şirketlerle kurulan ortaklıklar bu alanda ülkemizde yapılan yatırımları çoğaltmış ve bugün Türk asansör sanayinde yer alan firmaların büyük bir bölümü dünyanın pek çok bölgesine ihracat yapabilme kabiliyetine erişmiş bulunuyor denildi.

Sektörün Türkiye’deki genel durumu

Günümüzde artan konut ihtiyacı ve buna istinaden yürütülen konut yapımının, asansör imalatını da hızlandırıldığı belirtilen raporda, son yıllarda kentsel dönüşüm projelerinin de hayata geçirilmesi ile birlikte, sektörde önemli gelişmelerinde yaşandığı vurgulandı.

Ülkemizde asansör sektörünün; aksam imalatı, asansörün tesis edilmesi (montaj) ile bakım ve onarım olarak üç ana kolda faaliyet gösterdiğinin altı çizilen raporda, AB mevzuatına uyum çerçevesinde başlayan belgelendirme faaliyetleri ve asansörlerin periyodik kontrollerine ilişkin yürütülen tüm faaliyetlerin, sektörün gelişimine önemli katkılar sağladığı belirtildi. Bu alanda çalışan yetişmiş kalifiye eleman sayısında da her geçen gün artış yaşandığı da vurgulandı.

Raporda, aksam imalatı, tamamen makine imalatının bir uzmanlık alanı olarak değerlendirilirken, Montaj işlerinin, mühendislik ve müteahhitlik hizmetleri kapsamında olduğu da belirtildi.

Sektörde üretim eğilimleri ve üretilen başlıca ürünler

Bakanlık tarafından açıklanan raporda, iç piyasada üretilen önemli asansör güvenlikl aksamları; hız sınırlayıcı tertibatı (hız regülatörü), güvenlik tertibatı (fren bloğu), hidrolik ve yaylı tamponlar, kapı kilit tertibatları ve kabinin düşmesini veya kontrolsüz hareket etmesini engelleyen tertibatlar olduğu belirtildi.

Ancak hidrolik asansörlerde kullanılması zorunlu olan boru kırılma valfinin, hidrolik güç ünitelerinin, hidrolik basınç kontrol ünitelerinin tedarikinin ithalata bağımlı olduğuna da dikkat çekildi.

Raporda;

  • Kabin
  • makina-motor grubu
  • tam ve yarı otomatik kabin ve kat kapıları
  • halat
  • kumanda kartı
  • kumanda panosu
  • klavuz ray
  • gösterge elemanları
  • kata getirme sistemi
  • kat ve kabin butonyerleri
  • aşırı yük sistemi
  • kabin ve karşı ağırlık süspansiyonları
  • hidrolik silindir
  • dişlisiz makina
  • fotosel
  • hız kontrol cihazları
  • kumanda sistemleri
  • paten
  • sensör
  • ray konsolları
  • denge zinciri
  • şalter
  • VVVF inverter
  • halat aparatları
  • kasnak
  • sistemler (Makine dairesiz sitemler)

gibi diğer ana bileşenlerin tamamı Türk asansör sektörü tarafından yerli ürün olarak üretildiğinin altı çizilidi.

Ayrıca genel itibarıyla, Türk asansör sektörünün aksam imalatına bakıldığında elektrik tahrikli bir asansörün tesis edilebilmesinde dışa bağımlılık söz konusu değil iken, hidrolik tahrik tahrikli bir asansörün tesis edilebilmesinde dışa bağımlılık görülmektedir. Hidrolik tahrikli bir asansörün imalatına bakıldığında hidrolik güç ünitelerinin önemli bir unsuru olarak yer aldığı ve ağırlıkla hidrolik güç ünitelerinin yüzde 90’nı paket ünite olarak ülkemize ithal ediliyor denildi.

Sektörün alt sektörleri ve etkileşim halinde olduğu diğer sektörler

Genel itibariyle Türk asansör sektörü, aksam üretimlerinin yanı sıra asansör tasarımı ve montajı ile asansör bakım, onarım ve servis hizmetleri gibi alanlarda da faaliyet gösterdiği, hizmet sektörü içerisinde yer alan “Onaylanmış Kuruluşlarla” ve “A Tipi Muayene Kuruluşları” ile yoğun etkileşimin söz konusu olduğu belirtildi.

A Tipi Muayene Kuruluşları’nın Bakanlık tarafından yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esaslar, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği ile belirlenmiş olup 29 farklı A Tipi Muayene kuruluşunun Bakanlık tarafından yetkilendirildiği ve kamuoyuna duyurulduğu açıklandı. Listeyi görmek için aşağıdaki linklere tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Aksam üretimi ve asansör montaj işinde; belgelendirme, tasarım, malzeme ve işçilik maliyetleri, asansör bakım ve servis hizmeti işinde ise işçilik maliyetleri, maliyet bileşeni olarak yer almaktadır.

Bakanlık raporunda Türk asansör sektörünün doğrudan kentleşme ve buna bağlı olarak gelişim gösteren inşaat sektörü ile sürekli etkileşim halinde olduğuna da değinildi. Bu kapsamda “önümüzdeki dönemde, Türkiye’deki kentleşme sürecinin hızla devam edeceği dikkate alındığında, inşaat sektörüne paralel olarak, Türk asansör sektöründe de büyümenin devam edeceği kaçınılmaz olacaktır.” denildi.

Sektörün bölgesel yapısı ve kümelenmeler

Asansör sektörü genel itibarıyla aksam üretimi, asansör tasarımı ve montaj ile asansör bakım ve onarım gibi 3 ana kolda faaliyet gösterdiğine vurgu yapılan raporda, asansör aksam üretimin yoğunlaştığı iller de yer verildi. Bu doğrultuda Marmara Bölgesinde ; İstanbul, Kocaeli, Bursa illerinde, Ege Bölgesinde; İzmir ilinde, İç Andaolu Bölgesinde; Ankara, Konya ve Kayseri illerinde, Akdeniz Bölgesinde; Antalya ilinde, Doğu Anadolu Bölgesinde; Malatya ilinde yoğunlaşmış olduğuna değinildi.

Montajı açısından bakıldığında 7 coğrafi bölgede 81 ilde faaliyet gösterildiği, bakım işi yapan firmalarında, bağımsız olarak veya İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Antalya, Samsun, Trabzon, Konya, Kayseri, Kocaeli, Gaziantep, Diyarbakır gibi büyük şehirlerde kurulmuş olan asansör montaj firmalarının yetkili servisi olarak faaliyetlerini diğer şehirlerde yürüttüğü belirtildi.

Sektörün kapasite kullanımı ve işyeri sayısı ve istihdamı

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sanayi sicil kayıtlarında yer alan ve yıllık işletme cetveli veren 1967 adet asansör montaj ve asansör aksam imalat firmasından hareketle, sektöre ilişkin Kapasite Kullanım Oranının (KKO) ortalama olarak yüzde 60 seviyesinde gerçekleştiği açıklandı. Yine raporda sanayi sicil kaydı bulunan asansör montaj ve asansör aksam imalat firması sayısının 2778 adet olduğu, Sanayi sicil uygulamaları kapsamında asansör montaj firmalarınca bakanlığa iletilen yıllık işletme cetveli verileri dikkate alındığında, idari personel ile birlikte sektörde çalışan kişi sayısının ise 31 bin 975 olduğu görüldü.

Ayrıca asansörlerde bakım ve servis hizmetleri için Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından hizmet yeterlilik belgesi (HYB) verilen firma sayısının 2 bin 442 adet olduğu da açıklandı.

Asansör sektörü, stratejik sektör

Asansör sektörünün yüksek seviyede yerel istihdam sağlayan bir sektör olduğu vurgulanan raporda, sektörün yürütülen bütün faaliyetleri, günümüzün en önemli sorunu olan istihdam karşısında bölgesel iş sahası sağlayan önemli bir çalışma alanı olarak kabul edildiğinin altı çizildi.
Asansörlerin; buzdolabı, televizyon, otomobil gibi sanayi ürünlerinden farklı olarak, kullanılacağı yerde ve genellikle o bölgede veya yörede yaşayan insanlar tarafından monte edilen, periyodik bakımını ve periyodik kontrolleri yapılması zorunlu olan ürünler olduğuna vurgu yapılan raporda, “çok katlı binalar, konut sorunun çözümünde önemli bir çıkış yoludur ve bu yolla çözüme ulaşmak, asansörlerin ve sektörün başarısına bağlıdır. Asansör sektörü, bu nedenlerle stratejik sektör olarak kabul edilir.” denildi.

Asansör sektörü yüksek seviyede istihdam sağlayan, stratejik bir sektördür.

Sektör içinde üretim faaliyetleri dışında bakım ve onarım işlerininde büyük bir istihdam potansiyeli oluşturduğu belirtilen raporda, asansörlerin emniyetli çalışması için şart olan ve bu nedenle yasal zorunluluk olarak ilgili mevuzatta belirtilmiş olan periyodik bakım ve yılda bir yapılması zorunlu olan periyodik kontroller neticesinde çok sayıda kişiye iş imkanı sağlanmakta olduğu açıklandı.

Sektörün değeri ve cirosu

Bakanlık tarafından açıklanan raporda, 2018 yılı ihracat ve ithalat rakamlarına bakıldığında; 2018 yılı için dış ticaret hacmi 312 milyon ($) Amerikan doları seviyesinde gerçekleşmiş, Türk asansör sektörünün faaliyet alanı dikkate alındığında ise üretilen binaya göre yıllık montaj sayısı, belgelendirme hizmetleri, periyodik kontroller, aksam üretimi, bakım ve servis hizmetleri genelinde yaklaşık 1-1,5 Milyar ($) dolar seviyelerinde bir ciroya sahip olduğu düşünülüyor.

Katma değer ve AR-GE faaliyeti

Türk asansör sektörünün montaj, bakım ve servis hizmetleri açısından yaygın bir sektör yapısıyla bölgesel istihdama önemli katkı sunduğu, yıllık periyodik kontrollerde etkin olan A tipi muayene kuruluşlarının kendi bünyelerinde sağladıkları istihdam ile de önemli ölçüde katma değer sağladığı açıklandı.

Sektörün en önemli ve en temel sorunu Ar-Ge alt yapısının güçlendirilmesine yönelik çalışmaların azlığı veya tamamen yetersizliği olarak belirtilirken, sektörün genel yapısı incelendiğinde, asansör firmalarınca hazır proje uygulamaları ile üretimin içerisinde yer aldığı görülüyor.

2018 Yılı Asansör Sektörü Toplam İhracatı

GTİP NO GTİP Tanımı İhracat (Dolar)
842810 Asansörler 73.280.030
843131 Asansörlere ait aksam ve parçalar 92.339.876
Toplam   165.619.906

2018 Yılı Asansör Sektörü Toplam İthalatı

GTİP NO GTİP Tanımı İthalat (Dolar)
842810 Asansörler 110.311.235
843131 Asansörlere ait aksam ve parçalar 36.443.149
Toplam   146.754.384

Kaynak : TÜİK

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir